Kinh nghiệm tranh luận, đối đáp của kiểm sát viên tại phiên tòa sơ thẩm hình sự
Đăng lúc: Thứ năm - 30/09/2021 15:37 - Người đăng bài viết: adminTừ thực tiễn công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử tại phiên tòa, tác giả chia sẻ một số kinh nghiệm tranh luận, đối đáp của Kiểm sát viên tại các phiên tòa sơ thẩm như sau:
Thứ nhất, Kiểm sát viên (KSV) cần thực hiện tốt các quy định về công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc khởi tố, điều tra và truy tố theo đúng quy chế nghiệp vụ của ngành.
Với quyền năng pháp lý được quy định tại khoản 1 Điều 42 Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) thì KSV được tiếp cận hồ sơ vụ án ngay từ giai đoạn giải quyết nguồn tin về tội phạm cho đến khi kết thúc điều tra. Bản thân KSV là người thực hiện nhiệm vụ kiểm sát việc thiết lập hồ sơ vụ án của Điều tra viên nên hiểu rõ vụ án, nắm vững và đầy đủ hệ thống chứng cứ buộc tội, gỡ tội được thu thập trong quá trình điều tra vụ án hình sự. Do vậy, KSV cần thực hiện tốt các thao tác nghiệp vụ cụ thể sau:
Một là, chủ động, tích cực tham gia vào một số hoạt động điều tra, bám sát tiến độ điều tra, kịp thời đề ra các yêu cầu điều tra sát, trúng, đúng với nội dung vụ án. Đồng thời, đảm bảo các hoạt động điều tra của Cơ quan điều tra tuân thủ đúng các quy định của BLTTHS. Trong thực tiễn, việc vi phạm tố tụng trong quá trình điều tra, thu thập chứng cứ của vụ án được người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác đặc biệt quan tâm và lấy đó làm trọng tâm của việc tranh luận đối đáp.
Hai là, quá trình điều tra vụ án, KSV phải tiếp xúc với bị can ít nhất hai lần thông qua việc tham gia cùng Điều tra viên hoặc trực tiếp tiến hành hỏi cung bị can từ giai đoạn xét phê chuẩn khởi tố bị can đến khi chuẩn bị kết thúc điều tra vụ án. Từ đó, nắm bắt được đầy đủ diễn biến tâm lý của bị can, xác định có hay không có dấu hiệu chối tội hoặc thay đổi một phần lời khai.
Ba là, đối với những vấn đề khó khăn, vướng mắc trong việc đánh giá chứng cứ, xác định tội danh của bị can, KSV cần tranh thủ ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo đơn vị, đề xuất họp liên ngành, có sự tham gia của Tòa án để thống nhất đường lối giải quyết hoặc đề xuất việc thỉnh thị, xin ý kiến chỉ đạo của Viện kiểm sát cấp trên. Với các vụ án dư luận đặc biệt quan tâm cần đề xuất lãnh đạo Viện tranh thủ ý kiến chỉ đạo của cấp ủy địa phương. Thông qua các hoạt động này, KSV đã dự kiến được cơ bản các nội dung mà những người tham gia tố tụng có thể sẽ tranh luận tại phiên tòa, cũng như các tình huống có thể phải tranh luận, đối đáp.
Bốn là, cáo trạng do KSV dự thảo phải phản ánh đúng tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, đảm bảo đầy đủ các nội dung truy tố và giải quyết các vấn đề khác trong vụ án; đồng thời, giới hạn được việc tranh luận các vấn đề không liên quan tại phiên tòa.
Như vậy, chỉ khi làm tốt nhiệm vụ thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, thì mới có thể thực hiện có chất lượng hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử tại phiên tòa sơ thẩm, trong đó có việc tranh luận, đối đáp của KSV.
Thứ hai, KSV phải thực hiện nghiêm túc việc nghiên cứu, trích cứu hồ sơ vụ án.
Một trong các hoạt động phục vụ đắc lực cho KSV tại phiên tòa hình sự là việc trích cứu đầy đủ tài liệu, chứng cứ của vụ án. Cách thức trích cứu của mỗi KSV là khác nhau, nhưng phải đảm bảo tính khoa học, thuận tiện cho việc tra cứu, viện dẫn tài liệu, chứng cứ tại phiên tòa.
Đối với các vụ án có đồng phạm, án truy xét, có bị can phạm nhiều tội hoặc phạm tội nhiều lần, có bị can tham gia nhiều vụ, lời khai của các bị can không ổn định, không nhận tội hoặc nhận tội một phần... thì việc trích cứu, tổng hợp chứng cứ cần bám sát theo từng vụ án mà bị can đã tham gia; trích dẫn đầy đủ các tài liệu, chứng cứ để làm căn cứ tranh luận, đối đáp bác bỏ lời khai chối tội của bị can, hoặc chỉ khai nhận một phần hành vi phạm tội... Trong thực tiễn xét xử loại án này, tại phiên tòa một số bị cáo không nhớ hoặc cố tình quanh co, chối tội không thừa nhận đầy đủ các lần phạm tội như đã khai nhận trong quá trình điều tra, làm phát sinh các tình huống tranh luận về từng lần phạm tội và định lượng về mặt hậu quả để định tội danh đối với bị cáo. Để đối đáp, tranh luận có tính thuyết phục, căn cứ Điều 308 BLTTHS năm 2015, KSV phải viện dẫn lời nhận tội của bị cáo trong quá trình điều tra đã được công bố tại phiên tòa và đánh giá lời khai này là chứng cứ của vụ án, khi nó phù hợp với lời nhận tội của các bị cáo khác, của người làm chứng, của người bị hại cùng các tài liệu khác... để đối đáp với bị cáo và người bào chữa. Trường hợp này, nếu việc ghi chép, trích cứu các tài liệu buộc tội đối với bị cáo không khoa học, không tách theo từng lần phạm tội thì sẽ gây khó khăn cho KSV khi công bố tài liệu, viện dẫn chứng cứ tại phiên tòa.
Đặc biệt, đối với các vụ án tham nhũng, khách thể của tội phạm xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức, thì KSV cần phải nghiên cứu, nắm vững các ngành luật liên quan đến hoạt động của cơ quan, tổ chức mà bị can, bị cáo là người có chức vụ, quyền hạn. Mỗi bị cáo bị truy tố, xét xử về hành vi tham nhũng đều là những chủ thể đã có hành vi thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao. Vì vậy, KSV phải nắm chắc các quy định của pháp luật về quy trình hoạt động, thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan tổ chức. Theo đó, cần xác định được hành vi mà các bị cáo lẽ ra phải thực hiện đúng công vụ nhưng đã không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ, đồng thời phải ghi chép lại thành hệ thống để phục vụ tra cứu nhanh, chính xác khi tiến hành tranh luận, đối đáp tại phiên tòa.
Như vậy, việc ghi chép, trích cứu các tài liệu buộc tội đối với bị cáo không khoa học, không tách theo từng lần phạm tội, không trích dẫn tập trung các tài liệu, chứng cứ phục vụ cho việc buộc tội, thì KSV có thể gặp khó khăn khi viện dẫn chứng cứ tại phiên tòa, lúng túng khi lật xem tài liệu đã trích cứu, dẫn đến việc tranh luận không kịp thời, thiếu căn cứ và không thuyết phục.
Thứ ba, KSV phải có sự chuẩn bị chu đáo trước mỗi phiên tòa theo quy chế thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử.
Một trong những hoạt động tạo điều kiện thuận lợi cho KSV thực hiện tốt việc đối đáp, tranh luận tại Tòa, đó là hoạt động chuẩn bị cho nhiệm vụ thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử vụ án, như: Dự thảo đề cương xét hỏi bị cáo, bị hại, người làm chứng, người liên quan...; trích dẫn tóm tắt nội dung có trong một số tài liệu dự kiến sẽ công bố tại phiên tòa; dự thảo luận tội, dự kiến các tình huống có thể phải đối đáp, tranh luận với Luật sư và những người tham gia tố tụng khác. Cụ thể như sau:
Một là, đối với bản luận tội của KSV, ngoài việc phải đảm bảo đầy đủ về nội dung, kết cấu của bản luận tội theo quy định tại Điều 321 BLTTHS năm 2015, còn phải giới hạn được các nội dung cần phải tranh luận, đối đáp, theo đó KSV có quyền từ chối tranh luận, đối đáp về các nội dung không có trong phạm vi truy tố và lời luận tội.
Ví dụ: Trong vụ án Vũ Sỹ U (Viện kiểm sát nhân dân thành phố H truy tố về tội “giết người”, quy định tại điểm n khoản 1 Điều 123 Bộ luật Hình sự năm 2015), bị cáo là máy trưởng của tàu biển, vì động cơ cá nhân đã thực hiện hành vi giết chết thuyền trưởng. Tại thời điểm giết người, con tàu đang neo đậu ở vùng biển thuộc địa phận của tỉnh B để nhận lương thực từ một sà lan khác vận chuyển đến. Sau khi xảy ra vụ án, theo chỉ đạo của Đại phó, các thuyền viên trên tàu đã dọn dẹp hiện trường, cấp đông tử thi, tiếp tục hành trình cập cảng H và trình báo sự việc đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố H. Trong khoảng thời gian đó, con tàu có dừng lại ở khu vực HM, tỉnh A để đón một số người của công ty lên tàu giải quyết một số công việc và trấn an các thuyền viên. Quá trình điều tra, bị can U ban đầu nhận tội, sau chối tội, một mực kêu oan. Tại các phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm, bị cáo và các Luật sư bào chữa tiếp tục kêu oan, đồng thời đưa ra các bằng chứng ngoại phạm. Do có sự chuẩn bị tốt hệ thống chứng cứ kết tội bị cáo (các tài liệu thể hiện về việc sử dụng thời gian của bị cáo, các tài liệu về giám định và nhiều tài liệu khác), KSV đã tranh luận, đối đáp tất cả các vấn đề mà bị cáo và Luật sư của bị cáo đưa ra, theo đó đã bảo vệ thành công quan điểm truy tố. Hiện bản án đã có hiệu lực thi hành. Đối với các nội dung có liên quan đến việc con tàu biển đã dừng đỗ tại một số địa điểm trước và sau khi thuyền trưởng bị giết có dấu hiệu của hành vi buôn lậu xăng dầu và nhập cảnh trái phép lên tàu thì trong quá trình tranh luận, bị cáo và các Luật sư của bị cáo đã đề nghị được đối đáp các nội dung này, (vì cho rằng cần phải làm rõ động cơ giết người của bị cáo có phải vì lí do ăn chia tiền buôn lậu xăng dầu không đều hay không). Do đã giới hạn được phạm vi tranh luận khi tiến hành luận tội, KSV đã từ chối đối đáp các nội dung có dấu hiệu hành vi buôn lậu; công bố, viện dẫn các tài liệu, chứng cứ khác của vụ án để làm rõ động cơ giết người của bị cáo.
Hai là, khi dự kiến các tình huống tranh luận tại phiên tòa, cùng với việc chuẩn bị đề cương xét hỏi, luận tội, KSV phải “vào vai” của người bào chữa để kiểm tra, đánh giá hệ thống chứng cứ gỡ tội đối với bị cáo, dự kiến các luận điểm mà người bào chữa có thể đưa ra. Đồng thời, “vào vai” của bị hại, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị hại; người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan…; trên cơ sở đó phân tích, nhận định, dự báo các vấn đề sẽ phải tranh luận, đối đáp, từ đó chuẩn bị đầy đủ các tài liệu, chứng cứ để viện dẫn, trích dẫn trong quá trình tranh luận, đối đáp, bảo vệ quan điểm truy tố của Viện kiểm sát.
Thứ tư, một số nội dung KSV cần chú ý khi tranh luận, đối đáp như sau:
- Thái độ tranh luận, đối đáp của KSV phải thể hiện sự khiêm tốn, khách quan, bình đẳng và tôn trọng ý kiến của những người tham gia tố tụng.
- Nội dung tranh luận phải ngắn gọn, súc tích, trên cơ sở tổng hợp đầy đủ các vấn đề cần tranh luận theo thứ tự, bắt đầu từ tố tụng, sau đó đến phần nội dung cụ thể, như: Tội danh, khung hình phạt, mức hình phạt áp dụng, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và các vấn đề khác.
- Đối với các ý kiến trùng lặp (thường có trong các vụ án có nhiều Luật sư cùng bào chữa cho một bị cáo) thì bắt buộc KSV phải tổng hợp được các nội dung cần tranh luận để tiến hành đối đáp một lần, tránh lan man, dài dòng. Đối với các ý kiến trái ngược nhau giữa người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị hại, KSV cần phải tập trung ghi chép đầy đủ, khi đối đáp phải công bằng, nếu đồng ý hoặc không đồng ý với ý kiến nào thì phải nêu rõ lí do.
- Trước khi đối đáp nên nhắc lại các nội dung chính của từng người bào chữa, người bị hại, người tham gia tố tụng (thể hiện sự tôn trọng, thẳng thắn, không né tránh trong việc tranh luận); đồng thời, nêu rõ các nội dung trùng nhau để đối đáp trước, sau đó đối đáp với các ý kiến khác nhau của từng người bào chữa. Đối đáp lần đầu càng triệt để càng tốt. Khi bác bỏ các quan điểm không phù hợp phải viện dẫn chứng cứ chứng minh có tính thuyết phục. Trường hợp không đưa ra được các lý lẽ để phản biện ý kiến của Luật sư, KSV cần thẳng thắn thừa nhận những ý kiến có căn cứ của người bào chữa, tránh tư tưởng luôn coi Luật sư là bên đối lập, bắt buộc trong mọi tình huống phải phản đối tất cả các ý kiến, yêu cầu của Luật sư.
- Nội dung nào liên quan đến xác định tội danh thì dành nhiều thời lượng để đối đáp, nội dung nào không quan trọng thì chỉ nhắc qua và nêu rõ quan điểm, không phân tích lan man, lặp lại. Đối với các nội dung đồng thuận với lời luận tội của KSV thì chỉ nêu ý kiến mà không cần tranh luận, trừ khi thấy cần thiết phải phân tích bổ sung nếu tại phần xét hỏi có phát sinh thêm các tình tiết, nội dung có ý nghĩa cho việc đối đáp, nhằm làm rõ hơn về quan điểm đã trình bày khi luận tội. Đối với những ý kiến đúng của Luật sư, người bào chữa thì KSV cần chấp nhận, thể hiện sự khách quan, công minh của Viện kiểm sát.
- Mỗi khi kết thúc một ý kiến, tranh luận, KSV nên bày tỏ quan điểm kết luận của mình, như: “Giữ nguyên quan điểm truy tố, quan điểm buộc tội khi luận tội bị cáo” hoặc khi KSV đồng tình về các ý kiến, nội dung cụ thể nào đó của những người tham gia tranh luận, thì phải đề nghị Hội đồng xét xử xem xét, nhưng phải đảm bảo nguyên tắc không được làm xấu đi tình trạng của bị cáo.
- Quá trình tranh luận, đối đáp, trường hợp có cả ý kiến của người bào chữa và người bảo vệ quyền lợi cho bị hại hoặc ý kiến của những người có quyền lợi đối lập nhau, KSV có thể sử dụng các luận điểm có căn cứ của các bên để đối đáp.
- Sau phần đối đáp lần đầu của KSV, thường người bào chữa, bị hại, người tham gia tố tụng khác sẽ có ý kiến tiếp theo. Do đó, KSV cần phải chú ý xem nội dung họ đưa ra đã được đối đáp chưa; có thuộc phạm vi cáo trạng truy tố không; có thuộc phạm vi bào chữa không để đối đáp một cách ngắn gọn và tập trung, tránh trường hợp tranh luận lại những nội dung đã tranh luận, hoặc tranh luận những nội dung không thuộc phạm vi cáo trạng truy tố.
- Kiểm sát viên phải thể hiện được phong thái bình tĩnh, tự tin, đối đáp rõ ràng, dứt khoát. Khi đối đáp phải tôn trọng những người tham gia tố tụng, không được tỏ thái độ nóng giận, không kiểm soát được cảm xúc./.
Nguồn tin: Kiemsat.vn
kinh nghiệm, kiểm sát, thực hành, xét xử, đặc biệt, kỹ năng, tranh luận, nhấn mạnh, thực hiện, quy định, công tác, truy tố, nghiên cứu, hồ sơ, hoạt động, chuẩn bị
Những tin mới hơn
- Hiệu quả từ công tác kiến nghị phòng ngừa của Viện kiểm sát nhân dân (10/05/2022)
- Vướng mắc trong thụ lý, giải quyết các vụ vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ (08/08/2022)
- Viện kiểm sát nhân dân thành phố Cao Bằng kiến nghị áp dụng các biện pháp phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật (17/08/2022)
- VKSND huyện Hoà An kiến nghị các biện pháp phòng ngừa Tội huỷ hoại rừng trên địa bàn huyện (30/08/2022)
- Thực tiễn kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính (23/03/2022)
- Vướng mắc trong công tác kiểm sát quyết định công nhận hòa giải thành tại Tòa án (16/03/2022)
- Một số vấn đề về giải quyết vụ án tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy (10/02/2022)
- Một số khó khăn, vướng mắc về quyền yêu cầu cung cấp hồ sơ, tài liệu để thực hiện chức năng kiểm sát trong giai đoạn chuẩn bị xét xử các vụ việc dân sự (16/02/2022)
- Một số kiến giải hoàn thiện pháp luật để đánh giá chứng cứ, xác định tội danh Giết người, Cố ý gây thương tích, Gây rối trật tự công cộng (14/03/2022)
- Kinh nghiệm xây dựng bản yêu cầu điều tra của Kiểm sát viên (22/12/2021)
Những tin cũ hơn
- Phân biệt tội “giết người” với tội “cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác” (18/09/2021)
- Những vấn đề Kiểm sát viên cần lưu ý trong xét hỏi, công bố tài liệu, chứng cứ bằng hình ảnh tại phiên tòa hình sự (03/08/2021)
- Phòng 7 – VKSND tỉnh Cao Bằng thông báo rút kinh nghiệm vụ án hình sự (12/07/2021)
- Tầm quan trọng của công tác xem xét thẩm định tại chỗ và kỹ năng kiểm sát của Kiểm sát viên đối với những vụ án dân sự về tranh chấp quyền sử dụng đất (05/07/2021)
- Phân biệt tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ với tội lạm quyền trong khi thi hành công vụ (04/06/2021)
- Một số yêu cầu đặt ra khi thực hiện hoạt động kiểm tra, đánh giá chứng cứ trong giai đoạn điều tra các vụ án hình sự (15/04/2021)
- Trao đổi về kiểm sát thời hạn áp dụng biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú trong giai đoạn xét xử (13/04/2021)
- Một số vấn đề về hoạt động thu thập tài liệu, chứng cứ của Viện kiểm sát trong tố tụng hành chính (04/02/2021)
- Một số vấn đề cần lưu ý khi áp dụng quy định về phối hợp giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong tố tụng hình sự (21/10/2020)
- Kỹ năng xét hỏi của Kiểm sát viên tại phiên toà hình sự sơ thẩm (15/09/2020)
Thông báo
Văn bản pháp luật
-
Số: 766/2022/QĐ-CTN
Tên: (QUYẾT ĐỊNH VỀ ĐẶC XÁ NĂM 2022)
Ngày BH: (01/07/2022)
-
Số: 14/HDLN-BCA-VKSNDTC
Tên: (HƯỚNG DẪN CÔNG TÁC PHỐI HỢP TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM SỬ DỤNG MẠNG MÁY TÍNH, MẠNG VIỄN THÔNG, PHƯƠNG TIỆN ĐIỆN TỬ THỰC HIỆN HÀNH VI CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN, LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN)
Ngày BH: (20/07/2022)
-
Số: Số: 20/VBHN-BCA
Tên: (THÔNG TƯ LIÊN TỊCH QUY ĐỊNH VIỆC PHỐI HỢP GIỮA CÁC CƠ QUAN CÓ THẨM QUYỀN TRONG VIỆC THỰC HIỆN MỘT SỐ QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2015 VỀ TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM, KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ)
Ngày BH: (30/12/2021)



Ảnh hoạt động

Liên kết website
Thống kê truy cập
- Đang truy cập: 14
- Khách viếng thăm: 13
- Máy chủ tìm kiếm: 1
- Hôm nay: 2603
- Tháng hiện tại: 26367
- Tổng lượt truy cập: 9085624
Ý kiến bạn đọc