Thông báo rút kinh nghiệm vụ án hình sự bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hủy án để xét xử lại

Ngày 13/3/2013, Tòa hình sự Tòa án nhân dân tối cao đã xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm hủy bản án hình sự sơ thẩm số 68/2011/HSST ngày 30/11/2011 của Tòa án nhân dân tỉnh C đối với Hoàng Thanh Tùng phạm tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” để điều tra lại. Vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự thấy cần rút kinh nghiệm để Viện kiểm sát địa phương nghiên cứu.

I. Nội dung vụ án và quá trình tố tụng

Hoàng Thanh Tùng là cán bộ tín dụng Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam - chi nhánh huyện T, tỉnh C ( gọi tắt là chi nhánh T), được giao nhiệm vụ trực tiếp giao dịch với khách hàng gồm cá nhân và tổ chức vay vốn trên địa bàn phụ trách, hướng dẫn, thẩm định hồ sơ vay vốn, nếu đủ điều kiện cho vay thì đề xuất với lãnh đạo Phòng kế hoạch kinh doanh và lãnh đạo chi nhánh T phê duyệt, rồi rút tiền từ quỹ chính của Ngân hàng về quầy giao dịch của cán bộ tín dụng để giao cho khách hàng; mặt khác, Tùng còn có nhiệm vụ trực tiếp thu tiền trả nợ gốc và tiền lãi của khách hàng, nộp về chi nhánh T.

Từ tháng 4 năm 2009 đến tháng 7 năm 2010, Hoàng Thanh Tùng đã thẩm định hồ sơ vay vốn của khách hàng, đề xuất cho vay và được lãnh đạo chi nhánh T chấp thuận, cho giảỉ ngân với tổng số tiền là 488.000.000 đồng. Tùng đã rút số tiền này từ quỹ chính của Ngân hàng về quầy giao dịch của cán bộ tín dụng nhưng không giao tiền cho các khách hàng có hồ sơ được thẩm định.

Cũng trong thời gian trên, Hoàng Thanh Tùng đã thu 197.057.376 đồng mà các khách hàng trả nợ Ngân hàng, nhưng không nộp vào quỹ của chi nhánh T, không hạch toán trên máy tính theo quy định để giảm trừ khoản vay cho khách hàng, nên Ngân hàng không biết việc khách hàng đã nộp tiền và vẫn tính lãi suất trên số tiền vay của khách hàng.

Ngoài ra, ngày 21/7/2010, Hoàng Thanh Tùng còn mạo danh anh Hoàng Văn Tọa và sử dụng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên anh Tọa lập 01 bộ hồ sơ khống vay 10.000.000 đồng của chi nhánh T, thời hạn vay 36 tháng.

Tại bản án hình sự sơ thẩm số 68/2011/HSST ngày 30/11/2011, Tòa án nhân dân tỉnh C áp dụng điểm b khoản 2, khoản 5 Điều 281; các điểm b, p khoản 1, khoản 2 Điều 46; Điều 47 và Điều 60 Bộ luật hình sự, xử phạt Hoàng Thanh Tùng 30 tháng tù về tội " Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, nhưng cho hưởng án treo, thời gian thử thách là 60 tháng; cấm Tùng đảm nhiệm các chức vụ liên quan đến quản lý kinh tế trong thời hạn 02 năm.

Bản án hình sự sơ thẩm nêu trên không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm nên có hiệu lực pháp luật.

Sau khi nghiên cửu hồ sơ và kiểm tra bản án đã kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm.

II. Những vấn đề cần rút kinh nghỉệm

-Về xác định tài sản bị chiếm đoạt

Hoàng Thanh Tùng là cán bộ của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh T, được phân công làm công tác tín dụng, Hoàng Thanh Tùng đã nhận 488.000.000 đồng để cho vay và giải ngân, nhưng Tùng không giao cho các khách hàng vay vốn; Tùng còn thu 197.057.376 đồng mà các khách hàng trả nợ cho Ngân hàng nhưng không nộp vào Chi nhánh T. Theo quy định của Ngân hành Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam thì sau khi nhận tiền, Tùng có trách nhiệm quản lý các khoản tiền trên để giao cho khách hàng (đối với khoản tiền giải ngân) hoặc nộp vào Ngân hàng (đối với khoản tiền thu nợ của khách hàng), Tùng đã sử dụng số tiền này vào mục đích bất hợp pháp như đánh bạc, chi tiêu cá nhân. Như vậy, số tiền 685.057.376 đồng phải được khẳng định là tài sản của Ngân hàng bị Tùng chiếm đoạt, coi như đã thoát khỏi sự quản lý của Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh T.

-Về xác định tội danh

Với vụ án này, thì hành vi của Hoàng Thanh Tùng chiếm đoạt tài sản của Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh T mà mình có trách nhiệm quản lý vớỉ số tiền là 685.057.376 đồng; chỉ sau khi bị phát hiện Tùng mới nhận và bồi thường cho Ngân hàng. Nhưng Tòa án cấp sơ thẩm lại cho rằng Hoàng Thanh Tùng đã vì vụ lợi mà làm trái công vụ, gây thiệt hại cho lợi ích của nhà nước, của xã hội...Chính vì đã nhận định như vậy nên dẫn đến kết án Hoàng Thanh Tùng về tội

" Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo Điều 281 Bộ luật hình sự là không đúng với bản chất vụ án. Ở đây hành vi của Hoàng Thanh Tùng là đã lợi dụng quyền hạn được giao để chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý chứ không phải vì vụ lợi. Do vậy, cần phải hủy án để xem xét trách nhiệm hình sự về tội

" Tham ô tài sản” theo quy định tại Điều 278 Bộ luật hình sự. Từ sai lầm về việc xác định tội danh dẫn đến Tòa án cấp sơ thẩm chỉ xử phạt Hoàng Thanh Tùng 30 tháng tù là quá nhẹ, không tương xứng với tính chất, mức độ phạm tội của bị cáo; hơn nữa lại cho Tùng được hưởng án treo là áp dụng không đúng quy định của pháp luật hình sự vê chế định án treo.

- Xác định hành vi liên quan đến số tiền 100.000.000 đồng:

Đối với việc ngày 21/7/2010, Hoàng Thanh Tùng mạo danh anh Hoàng Văn Tọa sử dụng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên anh Tọa lập 01 bộ hồ sơ khống vay 10.000.000 đồng của chi nhánh T, cho đến ngày 27/8/2010 bị phát hiện thì hợp đồng này mới thực hiện được khoảng trên 1 tháng, chưa hết thời hạn vay và sau khi bị phát hiện Tùng đã bồi thường toàn bộ tiền gốc, tiền lãi phát sinh của khoản vay này cho chi nhánh T nên không có căn cứ kết luận Hoàng Thanh Tùng chiếm đoạt, gây thiệt hại cho Ngân hàng đối với khoản tiền này.

Thông qua vụ án này, Vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự thông báo để Viện kiểm sát địa phương nghiên cứu trao đổi trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự.

(Một số địa danh đã được BBT thay đổi)