Thực hiện Chỉ thị số 04/CT-VKSTC ngày 23/3/2026 của Viện trưởng VKSND tối cao về nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính, vụ việc dân sự. Vừa qua, Phòng Kiểm sát giải quyết các vụ, việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại (Phòng 9) - VKSND tỉnh Cao Bằng đã phối hợp với TAND tỉnh Cao Bằng tổ chức phiên tòa dân sự phúc thẩm rút kinh nghiệm đối với vụ án “Tranh chấp quyền sử dụng đất”. Qua công tác kiểm sát, Phòng 9 đã kịp thời phát hiện những vi phạm nghiêm trọng của cấp sơ thẩm, tham mưu trình Lãnh đạo VKSND tỉnh Cao Bằng ban hành kháng nghị phúc thẩm. Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ kháng nghị, hủy bản án sơ thẩm để giải quyết lại theo quy định của pháp luật.
Những vi phạm được phát hiện qua công tác kiểm sát
Theo nội dung vụ án, bà H.T.T khởi kiện yêu cầu các bị đơn gồm bà H.T.L, bà N.T.L, bà T.T.Ph và UBND thị trấn Q.U, huyện Q.U, tỉnh Cao Bằng (nay là xã Q.U, tỉnh Cao Bằng) trả lại tổng diện tích 59 m² đất mà bà cho rằng bị thiếu so với diện tích ghi trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) số W815964 cấp ngày 12/11/2004 cho hộ bà H.T.T tại thửa đất số 146, tờ bản đồ số 07.
Trong quá trình giải quyết vụ án, những người thuộc hàng thừa kế của ông H.T.K và người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn cho rằng thửa đất số 146 có nguồn gốc của ông K, việc cấp GCNQSDĐ cho bà Th là không đúng đối tượng và đề nghị Tòa án xem xét hủy GCNQSDĐ đã cấp.
Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 13/2026/DS-ST ngày 20/7/2026, TAND Khu vực 2, tỉnh Cao Bằng quyết định không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, đồng thời tuyên hủy GCNQSDĐ số W815964 do UBND huyện Q.U cấp cho hộ bà H.T.T.
Qua nghiên cứu bản án và hồ sơ vụ án, Phòng 9, VKSND tỉnh Cao Bằng nhận thấy quá trình giải quyết vụ án của cấp sơ thẩm còn có những vi phạm nghiêm trọng về tố tụng và nội dung: Một là, chưa giải quyết đầy đủ quan hệ tranh chấp và hậu quả pháp lý của việc hủy GCNQSDĐ. Bản án sơ thẩm không xác định cụ thể phạm vi, vị trí, ranh giới phần diện tích đất tranh chấp và quyền quản lý, sử dụng đối với diện tích đất này; đồng thời chưa làm rõ đầy đủ nguồn gốc đất, hiện trạng nhà ở, công trình trên đất cũng như quyền và nghĩa vụ của các chủ thể có liên quan sau khi GCNQSDĐ bị hủy. Hai là, xác định chưa đầy đủ, chính xác tư cách của người tham gia tố tụng. Bà H.T.L1 và bà H.T.H là con, thuộc hàng thừa kế của ông H.T.K, có quyền lợi liên quan trực tiếp đến thửa đất đang tranh chấp nhưng chưa được xác định đúng tư cách tố tụng. Mặt khác, quyền lợi của hai bà có sự đối lập với nguyên đơn nhưng vẫn tham gia với tư cách người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn, dẫn đến việc giải quyết vụ án chưa bảo đảm đầy đủ quyền, lợi ích hợp pháp của những người tham gia tố tụng. Những thiếu sót, vi phạm trên có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định đúng quan hệ tranh chấp, quyền sử dụng đất và hậu quả pháp lý của việc hủy GCNQSDĐ, cần được khắc phục. Từ kết quả kiểm sát, Phòng 9 đã tham mưu trình Lãnh đạo VKSND tỉnh Cao Bằng ban hành Quyết định kháng nghị phúc thẩm theo hướng hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để giải quyết lại vụ án theo đúng quy định pháp luật.
Kiểm sát viên trình bày nội dung kháng nghị tại phiên tòa phúc thẩm
Bảo vệ thành công kháng nghị và rút kinh nghiệm nghiệp vụ Vụ án được Phòng 9 lựa chọn làm phiên tòa phúc thẩm rút kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng, kỹ năng kiểm sát xét xử các vụ án dân sự, nhất là tranh chấp quyền sử dụng đất có yêu cầu hủy GCNQSDĐ. Tại phiên tòa, Kiểm sát viên chủ động làm rõ các vi phạm của bản án sơ thẩm, trình bày quan điểm của Viện kiểm sát với lập luận chặt chẽ, thuyết phục, có căn cứ và phù hợp với quy định của pháp luật, bảo vệ quan điểm kháng nghị của Viện kiểm sát.
Kết quả xét xử phúc thẩm: Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân tỉnh Cao Bằng chấp nhận toàn bộ kháng nghị của Viện kiểm sát, hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 13/2026/DS-ST ngày 20/7/2026 để giải quyết lại theo quy định.
Hội đồng xét xử tuyên án phúc thẩm
Ngay sau phiên tòa, Phòng 9 tổ chức họp rút kinh nghiệm, tập trung đánh giá kỹ năng nghiên cứu hồ sơ, xét hỏi, tranh luận và trình bày quan điểm của Kiểm sát viên; qua đó bổ sung kinh nghiệm trong phát hiện vi phạm, đánh giá chứng cứ và xác định đúng tư cách người tham gia tố tụng, góp phần nâng cao chất lượng kiểm sát hoạt động tư pháp.
Thời gian tới, Phòng 9 tiếp tục thực hiện nghiêm Chỉ thị số 04/CT-VKSTC, vận dụng kinh nghiệm từ phiên tòa để nâng cao chất lượng kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án, kịp thời phát hiện vi phạm, tham mưu ban hành các kháng nghị, kiến nghị có căn cứ, chất lượng góp phần bảo đảm pháp luật được thực hiện nghiêm chỉnh và thống nhất./.
