Qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc khởi tố, điều tra các vụ án hình sự liên quan đến vũ khí quân dụng, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Cao Bằng nhận thấy: Trong thời gian từ ngày 01/5/2025 đến ngày 28/02/2026, tình hình tội phạm liên quan đến hành vi tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng có chiều hướng gia tăng, diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất an ninh, trật tự. Cụ thể, Cơ quan điều tra đã khởi tố 15 vụ/22 bị can về tội “Tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng” theo quy định tại Điều 304 Bộ luật Hình sự. Đáng chú ý, bên cạnh các vụ án liên quan đến súng, đạn là vũ khí quân dụng, còn xuất hiện các vụ việc các đối tượng sử dụng vũ khí, dao, hung khí nguy hiểm để thực hiện hành vi xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe của người khác, làm gia tăng tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội
Hiện nay, theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 2 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2025 thì “dao có tính sát thương cao (dao sắc, dao nhọn thuộc danh mục do Bộ trưởng Bộ Công an ban hành) sử dụngvới mục đích xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người trái pháp luật” được coi là vũ khí quân dụng; do đó hành vi dùng dao có tính sát thương cao để xâm phạm tính mạng sức khỏe của người khác, ngoài việc có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giết người; tội cố ý gây thương tích hoặctội gây rối trật tự công cộng…thì còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”.
Hình ảnh trích từ Phụ lục 5 “Danh mục dao có tính sát thương cao”
ban hành kèm theo Thông tư số 75/2024/TT-BCA ngày 15/11/2024 của Bộ trưởng Bộ Công an
Điển hình như vụ việc xảy ra tại phố đi bộ Kim Đồng, phường Thục Phán, tỉnh Cao Bằng: Khoảng 03 giờ 00 phút ngày 12/5/2025, Nguyễn Phúc H (H1), Nông Gia H (H2), Đặng Việt A và Vũ Mạnh D cùng một số đối tượng khác tụ tập uống rượu tại khu vực phố đi bộ Kim Đồng. Trong quá trình uống rượu, do mâu thuẫn bột phát, giữa H1, H2 và D xảy ra xô xát, sau đó được mọi người can ngăn. Tuy nhiên, khi ra khu vực vỉa hè, D đã có hành vi dùng cục bê tông và ống nhựa tấn công H1, H2 rồi bỏ đi. Bực tức, H1 rủ H2 về nhà lấy dao quay lại tìm D để đánh nhau; A điều khiển xe máy chở H1 và H2 đi lấy hung khí. Sau khi lấy 02 con dao, cả ba quay lại khu vực phố đi bộ để tìm D. Khi phát hiện D tại khu vực gần khách sạn Sơn Tùng, H1 và H2 đã cầm dao lao vào tấn công, còn D sử dụng gậy tre chống trả. Trong quá trình xô xát, D bị ngã và bị H1, H2 dùng dao chém nhiều nhát vào các vùng cơ thể, gây thương tích với tỷ lệ tổn thương cơ thể là 38%. Cơ quan điều tra đã khởi tố các bị can Nguyễn Phúc H (H1), Nông Gia H (H2), Đặng Việt A về tội “Cố ý gây thương tích” theo quy định tại khoản 3 Điều 134 Bộ luật Hình sự. Đồng thời, khởi tố bị can đối với H1 về tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng” theo quy định tại khoản 1 Điều 304 Bộ luật Hình sự. Đối với H2, do tại thời điểm thực hiện hành vi chưa đủ 16 tuổi nên không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”. Trong vụ án trên, các đối tượng thực hiện hành vi một cách manh động, thể hiện thái độ coi thường pháp luật; khi có mâu thuẫn phát sinh thì sẵn sàng sử dụng hung khí nguy hiểm (dao sắc nhọn có tính sát thương cao) để gây án, xâm hại đến sức khỏe, tính mạng người khác, đồng thời gây ảnh hưởng xấu đến tình hình trật tự trị an trên địa bàn.
Trong quá trình giải quyết các vụ việc liên quan đến hành vi tàng trữ, sử dụng súng, đạn thuộc vũ khí quân dụng và sử dụng dao có tính sát thương cao với mục đích phạm tội, gây rối, làm mất trật tự công cộng, cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác, việc quản lý quy trình sản xuất, mua bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng vũ khí quân dụng; sản xuất, kinh doanh và lưu thông dao có tính sát thương cao còn một số tồn tại. Cụ thể, hiện nay vẫn còn các loại vũ khí tự chế có tính năng sát thương tương đương vũ khí quân dụng trong nhân dân; các đối tượng tự đặt mua các bộ phận của súng, đạn trên mạng xã hội về lắp ghép thành khẩu súng hoàn chỉnh với mục đích để săn bắn thú hoặc để phòng thân, không nhận thức đầy đủ việc tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự. Bên cạnh đó, hiện nay rất nhiều loại dao có khả năng gây sát thương cao như kiếm, dao phay... được bày bán công khai trên mạng hoặc tại các chợ, cửa hàng mà không có sự kiểm soát rõ ràng về mục đích của người mua. Công tác kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng còn chưa chặt chẽ, thiếu sự phối hợp liên ngành giữa lực lượng Công an, Quản lý thị trường và chính quyền địa phương. Điều này khiến công cụ nguy hiểm dễ dàng rơi vào tay những người thiếu ý thức pháp luật, sẵn sàng sử dụng dao, kiếm để thực hiện hành vi phạm tội.
Để nâng cao hiệu quả công tác quản lý, sử dụng vũ khí và chủ động phòng ngừa tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến hành vi tàng trữ, sử dụng trái phép súng, đạn thuộc vũ khí quân dụng cũng như việc sử dụng vũ khí, dao có tính sát thương cao để phạm tội, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Cao Bằng kiến nghị Ủy ban nhân dân và Công an các xã, phường trên địa bàn tỉnh Cao Bằng quan tâm chỉ đạo, tổ chức thực hiện một số nội dung sau:
Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, chính quyền đối với công tác đấu tranh, phòng, chống vi phạm, tội phạm trên địa bàn; Công an xã/phường phối hợp chặt chẽ với các tổ chức, đoàn thể khác tăng cường công tác giáo dục, tuyên truyền pháp luật các quy định pháp luật về quản lý vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ như: Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024; Nghị định số 149/2024/NĐ-CP ngày 15/11/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ;... để cán bộ và nhân dân biết, tự giác chấp hành, đi đôi với quy định rõ trách nhiệm người đứng đầu trong phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ.
Thứ hai, chính quyền địa phương, Công an các xã, phường cần tổ chức các buổi sinh hoạt tuyên truyền pháp luật ở thôn, xóm, khu dân cư về hậu quả pháp lý của hành vi cố ý gây thương tích, đặc biệt là sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích để người dân nhận thức rõ tính chất nguy hiểm và phòng tránh vi phạm. Phối hợp với các cơ sở giáo dục tăng cường tuyên truyền thông qua tiết học sinh hoạt công dân, hoạt động ngoại khóa về kiểm soát hành vi, giải quyết mâu thuẫn phi bạo lực để ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật; đồng thời cần phát huy vai trò của hòa giải viên, tổ nhân dân tự quản, kịp thời phát hiện, hòa giải mâu thuẫn trong nhân dân để tránh dẫn đến việc sử dụng bạo lực.
Thứ ba, Công an các xã, phường tiếp tục triển khai các đợt cao điểm về tổng kiểm tra, vận động người dân giao nộp súng, đạn, vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ. Tăng cường trách nhiệm trong công tác quản lý địa bàn, chủ động đẩy mạnh các biện pháp nghiệp vụ để phát hiện, ngăn chặn kịp thời các hoạt động liên quan đến việc chế tạo, mua bán, tàng trữ, vận chuyển các loại vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ./.
