Quy trình Viện kiểm sát tiếp nhận, xử lý, xác minh thông tin, thụ lý vụ việc dân sự công ích

Bước 1. Đơn vị tiếp nhận thông tin và giải quyết vụ việc dân sự công ích

Theo quy định, đơn vị tiếp nhận và giải quyết vụ việc dân sự công ích (gọi tắt là đơn vị giải quyết) được xác định cụ thể trong hệ thống Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) ở ba cấp:

- Ở VKSND tối cao, đơn vị giải quyết là Vụ Kiểm sát án dân sự (Vụ 9);

- Ở VKSND cấp tỉnh, là Phòng Kiểm sát án dân sự (Phòng 9);

- Ở VKSND khu vực, là Phòng hoặc bộ phận Kiểm sát án dân sự.

Các đơn vị khác trong hệ thống VKSND khi nhận được thông tin về vụ việc dân sự công ích có trách nhiệm chuyển ngay thông tin cho đơn vị giải quyết của Viện kiểm sát cùng cấp để bảo đảm thông tin được xử lý đúng thẩm quyền, kịp thời và thống nhất. Việc phân công rõ ràng đầu mối tiếp nhận, giải quyết giúp các cấp kiểm sát chủ động, tránh trùng lặp, chồng chéo và nâng cao hiệu quả phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ.

Bước 2. Tiếp nhận và xử lý thông tin

Căn cứ khoản 1 Điều 11 Nghị quyết số 205/2025/QH15 và Điều 6 Thông tư liên tịch số 09/2025, khi tiếp nhận thông tin về vụ án dân sự công ích, Viện kiểm sát nhân dân phải kiểm tra tính xác thực, thu thập và xử lý thông tin, tài liệu, chứng cứ theo đúng quy định.

Thứ nhất, khi tiếp nhận thông tin theo các hình thức quy định tại khoản 3 Điều 5 Thông tư liên tịch số 09/2025, bao gồm thông tin từ cơ quan, tổ chức, cá nhân, phương tiện truyền thông, dư luận xã hội..., nếu xác định thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát cấp mình, thì xử lý như sau:

Nếu đã có đủ nội dung cần thiết, ghi vào Sổ Tiếp nhận thông tin và thông báo việc tiếp nhận cho cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp (hoặc lập biên bản tiếp nhận nếu thông tin được cung cấp trực tiếp);

Nếu chưa đủ nội dung cần thiết, yêu cầu bổ sung trong 07 ngày. Hết thời hạn mà không nhận được thông tin bổ sung hoặc bổ sung không đầy đủ, thì ghi rõ “thông tin không đủ cơ sở để xử lý” và thông báo kết quả cho người cung cấp thông tin biết.

Thứ hai, nếu thông tin không thuộc thẩm quyền giải quyết của Viện kiểm sát cấp mình, đơn vị giải quyết phải chuyển ngay đến Viện kiểm sát có thẩm quyền, ghi vào Sổ Tiếp nhận thông tin và thông báo việc chuyển cho người cung cấp.

Thứ ba, trong quá trình kiểm sát và thực hành quyền công tố, nếu phát hiện vụ việc có dấu hiệu thuộc trường hợp khởi kiện vụ án dân sự công ích, các đơn vị nghiệp vụ phải chuyển toàn bộ thông tin, tài liệu, chứng cứ cho Viện kiểm sát có thẩm quyền quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Trường hợp đơn vị phát hiện có thẩm quyền trực tiếp giải quyết, thì chuyển cho đơn vị giải quyết cùng cấp và báo cáo lãnh đạo Viện kiểm sát để chỉ đạo thực hiện. Các tài liệu, chứng cứ đã được thu thập hợp pháp liên quan đến vụ việc phải được sao lục, chứng thực đầy đủ trước khi chuyển giao.

Bước 3. Xác minh thông tin, thụ lý vụ việc dân sự công ích

Đây là giai đoạn có ý nghĩa quyết định, gồm 4 nội dung quan trọng nhằm bảo đảm việc thụ lý được thực hiện đúng căn cứ, đúng thẩm quyền và trong thời hạn luật định.

Một là, sau khi tiếp nhận thông tin và xác định vụ việc thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát cấp mình, nếu thông tin đã đầy đủ nội dung cần thiết theo quy định tại khoản 4 Điều 3 Thông tư liên tịch số 09/2025, đơn vị giải quyết tham mưu lãnh đạo Viện phân công Kiểm sát viên kiểm tra tính xác thực của thông tin:

Trường hợp có đủ căn cứ xác định tính xác thực, Kiểm sát viên xây dựng báo cáo đề xuất thụ lý vụ việc theo Mẫu số 11/HD-DSC1, trình lãnh đạo quyết định;

Trường hợp tài liệu, chứng cứ chưa đủ, Kiểm sát viên đề xuất thực hiện biện pháp xác minh theo Điều 8 Nghị quyết số 205/2025/QH15. Sau khi xác minh, nếu có căn cứ thì đề xuất thụ lý, nếu không có căn cứ thì đề xuất chấm dứt xử lý thông tin.

Trong 02 ngày làm việc kể từ khi nhận báo cáo đề xuất, Viện trưởng hoặc Vụ trưởng phải có ý kiến quyết định, ghi kết quả vào Sổ Tiếp nhận thông tin với nội dung “thụ lý” hoặc “chấm dứt xử lý thông tin”, đồng thời thông báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin biết.

Hai là, Kiểm sát viên được phân công phải đăng ký, lập hồ sơ xử lý thông tin tại bộ phận văn phòng của Viện kiểm sát khu vực, cấp tỉnh hoặc Tổ tham mưu tổng hợp của Vụ 9. Hồ sơ bao gồm toàn bộ văn bản, tài liệu, chứng cứ được tiếp nhận, thu thập trong quá trình xử lý; nếu vụ việc được thụ lý, hồ sơ này tiếp tục được sử dụng trong các giai đoạn tiếp theo.

Ba là, lãnh đạo Viện kiểm sát có thẩm quyền có thể thành lập “Tổ kiểm tra thông tin” gồm Kiểm sát viên, Kiểm tra viên và công chức của đơn vị giải quyết để thực hiện xác minh, trong đó Kiểm sát viên được phân công là Tổ trưởng chịu trách nhiệm chính.

Bốn là, trường hợp Viện kiểm sát cấp dưới được giao nhiệm vụ xác minh, phải gửi kết quả kiểm tra, xác minh đúng thời hạn yêu cầu, để Viện kiểm sát có thẩm quyền xem xét, quyết định việc thụ lý vụ việc.

Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ghi vào Sổ Tiếp nhận thông tin, Viện kiểm sát có thẩm quyền phải ra quyết định thụ lý hoặc không thụ lý vụ việc dân sự công ích, bảo đảm tính kỷ luật, công khai và trách nhiệm trong quá trình thực hiện.